|
|
|
 35 anos da UPG ao servizo da Terra
Función da UPG na frente nacionalista BNG[Francisco Rodríguez Sánchez]En 1983, o entón recén conformado Bloque Nacionalista Galego (BNG) convocou o Dia da Pátria Galega baixo o lema "O nacionalismo, a solución para Galiza". Viñamos de pasar (eleizóns xerais de Outubro de 1982) por uns resultados eleitorais que a presión e a propaganda bipartidistas sacralizaban como a proba da irreleváncia do nacionalismo na Galiza. O informe do Comité Central para o IV Congreso da UPG, celebrado en Decembro de 1983, lembraba que o lema escollido para aquela celebración patriótica respostaba á convición de que "o nacionalismo é unha necesidade para o noso povo (...) a nosa presenza social responde a esa necesidade". O artellamento do BNG fixo-se, pois, nunhas circunstáncias difíceis social e politicamente falando para o movimento nacionalista. En Abril de 1982, o plenário da AN-PG (Asemblea Nacional-Popular Galega) aprobou un relatório na que se propuña a reformulación do que fora até entón a plasmación da política frentista. Foi unha clara iniciativa da UPG, entón hexemónica do ponto de vista cuantitativo no seio da frente. Habia que adaptar-se ás novas condicións. Cumpria abrir un proceso constituinte para que participasen todas as organizacións, partidos e persoas, conscientes da gravidade da situación, dispostos a ergueren unha nova plataforma unitária do nacionalismo, acorde coa experiéncia recollida e os sintomas evidenciados desde 1977 até entón, etapa de configuración do actual rexime democrático. Para axir e incidir na nova situación en prol dos intereses da Galiza e non sumir o nacionalismo galego na marxinalidade, non cabia máis que reaxir. Era cuestión de rectificar tácticas, modos, métodos, cuestión de didáctica social, sen alterar os princípios básicos dun nacionalismo merecente de tal nome. Moitas veces evoca-se a negativa a prestar xuramento de acatamento e fidelidade á Constituizón española e ao Estatuto por parte dos deputados do Bloque-PSG no Parlamento da Galiza como proba de radicalismo, como erro grave ou como evidéncia de modificacións ideolóxicas posteriores. Pero esquecen-se vários aspectos relevantes: a) Foi na Galiza e contra o nacionalismo galego que por primeira vez se fixo tal exixéncia através dun regulamento que se aplicou retroactivamente, nada menos que a deputados no pleno exercício do seu cargo. Democraticamente impresentábel. A "fidelidade" non figurou como exixéncia nunca para ocupar cargos de representación democrática noutros territórios do Estado. b) A crítica aos postulados ideolóxicos da Constituizón española, especialmente no que atinxe á estrutura territorial do Estado, coa conseguinte negación das nacións que o conforman, era –e é- unha peza clave da posición nacionalista, que o tempo non fixo máis que confirmar. A base organizada do nacionalismo galego estaba especialmente sensibilizada por esta análise. Debe lembrar-se que o nacionalismo galego na transición mantivo posicións rupturistas, mesmamente formalizadas nas "Bases Constitucionais" do Consello de Forzas Políticas Galegas en 1976. Resultaba difícil aceitar semellante imposición, considerando-a só un trámite que se podia cobrir cinicamente. Un xuramento de fidelidade, ainda en riba retroactivo, a un texto criticado duramente e que negaba, sen paliativos, o direito das nacións como a Galiza, semellaba intragábel para a imensa maioria da militáncia. Coidou-se que por hixiene da própria democracia, pagaba a pena recorrer aos mecanismos formais que a mesma democracia dicia amparar. c) Os efeitos que provocou a expulsión –que non auto-exclusión- dos nosos deputados, a partir de aquel sombrizo dia 23 de Novembro de 1982, non foron consecuéncia simplesmente deste atropelo antidemocrático, senón dun acoso planificado, do atentado e burlas contínuas contra as liberdades democráticas, dirixidos cara aos nacionalismos en xeral, e de forma específica contra o galego entre 1982 e 1985, por acoutar un período que clarificou grandemente a necesidade de cambiar de táctica, sen mudar os princípios. d) A decisión tomada en 1982 foi tan democrática como a tomada en 1985, cando se aceitou como imposición (xa era unha exixéncia para a adquisición plena dos direitos dos cargos institucionais), a fórmula de acatamento á Constituizón. As consecuéncias negativas para o nacionalismo galego puderan contrastar-se na prática. Sendo minimamente conscientes, e apesar do carácter antidemocrático de semellante imposición, non se podia continuar expulsos das instituizóns. Pasma observar como se pudo conformar unha frente nacionalista como o BNG nuns anos tan críticos, nunha atmosfera social de cansazo, pragmatismo e intimidación en amplos sectores sociais. Teño a certeza de que o voluntarismo nacionalista, a convición dunha necesidade, xogou un papel crucial. Asemade, a adaptación intelixente a un contexto "consolidado" para non encamiñar-nos ao suicídio ou á marxinalidade inútil cando non "estética", parecia a única saída politicamente razoábel. Sen a existéncia dun partido tan voluntarioso e experimentado como a UPG resultaria inexplicábel este fenómeno. Non existiron na Galiza dous proxectos nacionalistas propriamente ditos entre 1982 e 1996. O impulso dunha plataforma unitária como necesidade, a consideración da contradición nacional como eixo vertebrador da política na Galiza, uns princípios ideolóxicos clarificados do ponto de vista nacionalista, unha consecuéncia prática dos mesmos na vida social e política, mesmamente o uso do adxectivo definidor, foron características que só o BNG mantivo sen ambigüidades. Na prática só existiu un proxecto. O tempo encarregou-se de evidenciá-lo para ben do país. Na vontade de levar adiante o proxecto, na confianza da sua necesidade, a UPG tivo un papel preponderante. Neste esforzo non foron poucas as mancaduras, agresións, incomprensións, represións, burlas e desprezos sofridos polo corpo do noso Partido. Tampouco podian estar ausentes erros menores, fraquezas orgánicas e humanas, na sua maioria provocados pola tensión que unha tarefa tan árdua orixinaba. Pero ninguén honestamente pode negar o servizo á causa nacionalista entendida como causa colectiva, plural, prática e material, vital para a Galiza. A Unión do Povo Galego, a sua función e a sua evolución, non son intelixíbeis sen ter moi presente a sua decisión de servir, por acima de todo, á liberación nacional da Galiza. Consideramo-lo condición sine qua non para a transformación social e económica do noso povo, como recordaban as resolucións políticas do IX Congreso, celebrado en Lugo en Febreiro de 1997, cando o BNG representaba xa todo o nacionalismo galego significativo. Eis un momento oportuno de reflectir sobre alguns fenómenos sintomáticos. A tensión entre impulso cara á marxinalidade e esforzo por adaptar-se ao contexto e poder incidir na maioria social, sen sermos absorbidos, caracterizou a vida política do nacionalismo galego reformulado no BNG. Foi curioso e exemplar comprobarmos a proclividade destrutiva -a desmemória- manifestada polos mesmos que xustificaron o seu abandono do proxecto BNG desde o seu início fundacional, pretextando a concorréncia ás eleizóns e o nome democraticamente escollido. Aos supostos independentistas integrados entón nas siglas G.C. (Galiza Ceive) non lles abondou con que se respeitase escrupulosamente o critério democrático na tomada das decisións. Non sentian interese nen urxéncia pola unidade do nacionalismo. A sua atitude era contrária a facer política no amplo sentido do termo. Parecia seren inconscientes da gravidade da situación ou non creren na potencialidade do noso país para ser outra cousa através dun esforzo baseado en mecanismos asumíbeis pola maioria social. Manter a designación "Bloque" para a nova formulación da frente nacionalista significou recoñecer unha história, unha experiéncia e un esforzo observados entón con máis escuros que claros pola percepción maioritária, pero ilustrativos dun ponto de luz indestrutíbel ao servizo da Galiza e das suas clases populares e como tal interiorizado nas suas consciéncias. "Nacionalista" foi o adxectivo definidor. Compria que ficase clariño o conteúdo da alternativa, precisamente prevendo unha evolución socio-política progresivamente máis "desideoloxizada". Asumíamos asi a nosa marca cualitativa. O "deostado" Bloque non foi unha pexa, ficou o recoñecimento dunha certa "continuidade histórica". Sen dúvida, renovada e modificada con moitos contributos enriquecedores que posibilitaron un salto cualitativo. A desmemória, isto é, o estar continuamente inventando novas marcas, paradoxalmente nunha sociedade precisamente fraxilizada, "sen pasado" non é boa compaña política. O gosto pola denominación esquerdista, "universal", indica a tendéncia a non focar ben a atención no conflito, no "problema" a solucionar de forma prioritária e concreta. Unha das mancaduras, das feridas esquerdistas sofridas pola UPG, provocadas desde minorias internas tamén, e de incidéncia no nacionalismo frentista, foi precisamente o "entrismo" praticado por aqueles que, en nome de non se sabe que purezas ideolóxicas, preferiron o mimetismo servil con alternativas foráneas (HB) á fidelidade ao próprio país. Nas eleizóns europeias de 1987 usaron con deslealdade as estruturas orgánicas do BNG, e violando as decisións amplisimamente maioritárias, fixeron campaña por HB con grave dano da imaxe social do BNG. A pouca identificación cun proxecto próprio para o país ia enxergada a unha atitude antidemocrática e carente do mínimo respeito pola liña adoptada desde 1985 e mesmo cos critérios fundamentais anteriores a esta data. O nacionalismo galego nunca foi mimético e sempre tivo unha aguda consciéncia da realidade diferenciada do próprio país. Paradoxalmente, o esquerdismo exteriorizaba un mimetismo característico de indivíduos colonizados e un desexo de facer mal desde dentro, incompreensíbel en discrepantes honestos. Desde logo, a UPG foi contundente no combate contra estas posicións irresponsabelmente liquidacionistas e miméticas, carentes do mínimo respeito polo esforzo para consolidar unha alternativa nacionalista própria na Galiza. Foron, desde logo, ben aproveitados polos interesados en fanar a viabilidade dun nacionalismo ascendente na Galiza. Se non existisen, terian que inventá-los. Pode resultar estraño e paradoxal que sexa a UPG precisamente un partido tan caracterizado pola sua defesa prática da cuestión nacional, do interclasismo, da unidade anti-imperialista, ou se se quer de amplos sectores do noso povo, por defender a capacidade de producir e mellorar as condicións de vida da nosa sociedade, o partido apresentado como "coco" do BNG, como rémora para unha democratización interna efectiva ou un espartillo para a sua ampliación. Pero non é tanto parodoxo. Atacan precisamente o que foi unha garantia de nacionalismo, peza clave nada fácil de manter (é o que doi!). Foi garante de abertura e integración, sen sectarismos nen xogadas tácticas en función de hipotéticas correlacións internas. Só esperou sempre lealdade ao proxecto que ten xa unha experiéncia que o acredita contra vento e maré en máis de 15 anos de história. Os factos á vista están. Non foi sen a UPG ou coa oposición da UPG senón coa sua iniciativa, impulso e entusiasmo, como se lograron as adesións de partidos e persoas á frente patriótica desde 1986 até hoxe. Loxicamente, o proxecto frentista non pode estar isento de discrepáncias nen de naturais tensións provocadas pola dinámica social, a lóxica e natural diversidade na avaliación de conxunturas políticas complexas e mesmo pola própria condición humana. Porén, o que importa é acertarmos na escolla de critérios de actuación e que estes, unha vez debatidos, sexan respeitados como decisións democráticas que a todos nos obrigan. Quixera lembrar un dos últimos motivos de debate interno e externo que se ten producido dentro do BNG: a forma de concorrer ás eleizóns europeias de 1999. Máis unha vez, optou-se por reforzar a consciéncia do país, por completar a sua presenza en todas as instituizóns, por acreditar na sua potencialidade, en definitiva por facer unha política consecuentemente nacionalista e, xa que logo, exclusivamente ao servizo dos intereses da Galiza que, non debemos esquecé-lo, está ainda nun proceso de conformación da sua consciéncia nacional. Quizá seria interesante advertir que non sempre as informacións sobre a vida interior das organizacións políticas corresponde coa realidade da dialéctica interna. Pode parecer paradoxal, pero máis unha vez debemos xulgar polos factos contrastados, polas próprias resolucións asembleárias e o papel que cada quen ten nelas. Eis a única contudente verdade. Desde logo, a UPG sempre optou pola defesa das suas teses no interior da frente, asumindo os resultados do debate e facendo todo tipo de renúncias para posibilitar o acordo comun, respeitado por todos, que ten que seguir a ser a regra de ouro dun BNG ao que ainda quedan moitas batallas por diante. O Bloque Nacionalista Galego é o instrumento da nosa liberación como povo que é a forma máis xenuína que temos de contribuir aos cámbios tan necesários para a Humanidade. Francisco Rodríguez Sánchez (Ferrol, 1945). Doutor en Filoloxia Románica. Membro do Consello Nacional do BNG e Deputado por esta formación no Parlamento español. |
A
UPG